ਡਾ. ਅਨਿਲ ਸ਼ਰਮਾ ਨੂੰ ਡਾ. ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ ਖੁਸ਼ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਵੱਲੋਂ ਵਿਗਿਆਨ ਸੰਚਾਰ ਲਈ “ਸਰਵੋਤਮ ਪੁਰਸਕਾਰ” ਮਿਲਣਾ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ - ਪ੍ਰੋ. ਗੁਰਭਜਨ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ
Mar18,2026 | Meenu Galhotra | Ludhianaਡਾ. ਅਨਿਲ ਕੁਮਾਰ ਸ਼ਰਮਾ ਐਸੋਸੀਏਟ ਡਾਇਰੈਕਟਰ (ਟੀਵੀ) ਸੰਚਾਰ ਕੇਂਦਰ, ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਲੁਧਿਆਣਾ ਨੂੰ ਡਾ. ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ ਖੁਸ਼ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਵੱਲੋਂ ਗਿਆਨ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਸੁਚਾਰੂ ਸੰਚਾਰ ਯੋਗਤਾ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੇਵਾ ਲਈ ਸਰਵੋਤਮ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਾ ਐਲਾਨ ਹੋਣ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਵਿਰਾਸਤ ਅਕਾਡਮੀ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਪ੍ਰੋ. ਗੁਰਭਜਨ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ ਨੇ ਮੁਬਾਰਕ ਦਿੰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਫੁਲਬਰਾਈਟ ਫੈਲੋ ਦਾ ਇਹ ਸਨਮਾਨ ਯਕੀਨਨ ਮੌਲਿਕ ਸੰਚਾਰ ਮਾਹਿਰ ਨੂੰ ਹੋਰ ਬੁਲੰਦੀਆਂ ਤੇ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਿੱਚ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰੇਗਾ। ਡਾ. ਅਨਿਲ ਸ਼ਰਮਾ ਨੂੰ ਇਸ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿੱਚ 50ਹਜ਼ਾਰ ਦੀ ਰਾਸ਼ੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸਨਮਾਨ ਪੱਤਰ ਤੇ ਸਨਮਾਨ ਚਿੰਨ੍ਹ 18 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਪਾਲ ਆਡੀਟੋਰੀਅਮ ਵਿਖੇ ਡਾ. ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ ਖੁਸ਼ ਜੀ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇਗਾ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਕਾਲ ਤੋਂ ਹੀ ਡਾ. ਅਨਿਲ ਸ਼ਰਮਾ ਲੋਕ ਪ੍ਰਵਾਨਤ ਰਵਾਇਤੀ ਸੰਚਾਰ ਜੁਗਤਾਂ ਤੇ ਨਵੀਨ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਕਰਕੇ ਗਿਆਨ ਵਿਗਿਆਨ ਪਸਾਰ ਕਾਰਜ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਫ਼ਾਜ਼ਿਲਕਾ ਅਬੋਹਰ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਪਗ 23ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਨੇ ਨੁੱਕਰ ਨਾਟਕਾਂ ਰਾਹੀਂ ਨਰਮੇ ਨੂੰ ਆਈਆਂ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਗਿਆਨ ਵਿਗਿਆਨ ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਪਸਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਡਾ. ਕੇਸ਼ੋ ਰਾਮ ਸ਼ਰਮਾ ਦਾ ਸ਼ਾਗਿਰਦ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਸਨੂੰ ਇਹ ਸਭ ਬਾਰੀਕੀਆਂ ਵਰਤਣੀਆਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਮੇਰੇ ਲਈ ਮਾਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਮੇਰਾ ਸਹਿਕਰਮੀ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੁਣ ਵੀ ਲਗਾਤਾਰ ਨਿੱਤ ਨਵੀਆਂ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿੱਤ ਅਕਾਡਮੀ ਲੁਧਿਆਣਾ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਵਿਰਾਸਤ ਅਕਾਡਮੀ ਦਾ ਵੀ ਉਹ ਜੀਵਨ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।
ਡਾ. ਅਨਿਲ ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਹੀ ਬੀ ਐੱਸ ਸੀ, ਐੱਮ ਐੱਸ ਸੀ ਅਤੇ ਪੀ.ਐੱਚ.ਡੀ.ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਡਾ. ਅਨਿਲ ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿਭਾਗ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇੰਡੀਅਨ ਸੋਸਾਇਟੀ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸ ਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਸਾਇੰਸ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਡਿਪਲੋਮਾ ਵੀ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਵਾਨੀ ( ਆਵਾਜ਼ ਆਰਟੀਕੁਲੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਪਹਿਲ) ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ ਦੇ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਧਾਰਕ ਹਨ।
ਫੁੱਲਬ੍ਰਾਈਟ ਸਕਾਲਰ। ਸੈਸ਼ਨ 2010-11 (USIEF) ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਅਮਰੀਕੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਪਣਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਸਿਸਟਮ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ ਦੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੇ ਨਾਲ ਚਾਰ ਮਹੀਨਿਆਂ ( 15 ਸਤੰਬਰ, 2010-15 ਜਨਵਰੀ, 2011) ਲਈ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ।
ਡਾ.ਸ਼ਰਮਾ ਨੂੰ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿਭਾਗ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਾਲ 2014 ਲਈ ਰਵਾਇਤੀ ਅਤੇ ਨਵੀਨਤਾਕਾਰੀ ਤਰੀਕਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਵਿਗਿਆਨ ਸੰਚਾਰ ਲਈ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਤਨਜ਼ਾਨੀਆ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਰਡ ਬੋਰਡ ਗੇਮਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਅਤੇ ਜਰਮਨੀ ਦੀ ਬਰਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਇਨੋਵੇਟਿਵ ਚੈਲੇਂਜ ਮੁਕਾਬਲਾ ਵੀ ਡਾ. ਅਨਿਲ ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਜਿੱਤਿਆ। ਹਾਊਸ ਆਫ਼ ਕਾਮਨਜ਼, ਕੈਨੇਡਾ ਅਤੇ ਬੁੱਲਾ ਆਰਟ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਨੂੰ ਵਿਨੀਪੈੱਗ ਵਿਖੇ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਆਪ ਨੂੰ ਸਾਲ 2013-14 ਲਈ ਫੁੱਲਬ੍ਰਾਈਟ ਐਲੂਮਨੀ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੋਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਨਾਟਕਾਂ ਦਾ ਮੰਚਨ ਕਰਕੇ ਡਾ. ਅਨਿਲ ਨੇ ਨਾਮਣਾ ਖੱਟਿਆ ਹੈ।
ਡਾ. ਸ਼ਰਮਾ ਵੱਲੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਪ੍ਰਸਾਰ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ 10ਵੇਂ ਵਿਗਿਆਨ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਦੌਰਾਨ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ ਲਈ ਦੋ ਜਿੰਗਲ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਆਪ 2022-23 ਲਈ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਬ੍ਰਾਂਡ ਅੰਬੈਸਡਰ ਚੁਣੇ ਗਏ।
ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦਾ ਪ੍ਰਸਾਰ ਕਰਨ ਲਈ, ਕਾਰਡ ਬੋਰਡ ਗੇਮ ਲਈ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਨੰਬਰ SW 18167/2024 ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਾਪੀ ਰਾਈਟਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਬੋਲਦਾ ਹੈ।
ਆਪ ਵੱਲੋਂ ਸੰਯੁਕਤ ਖੇਤੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ" 'ਤੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮ ਨੂੰ 22 ਫਰਵਰੀ 2024 ਨੂੰ ਮੈਨੇਜ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੁਆਰਾ ਸਰਵੋਤਮ ਖੇਤਰੀ ਫਿਲਮ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮੰਤਰਾਲੇ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿਕਾਸ ਵਿਭਾਗ, ਯੂਕੇ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਸੀਆਈਸੀਆਰ, ਨਾਗਪੁਰ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰੀ ਸਟਰੀਟ ਪਲੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਤਕਨੀਕੀ ਸਟਰੀਟ ਪਲੇ (ਮੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ) ਲਈ 40,000/- ਰੁਪਏ ਦੇ ਨਕਦ ਇਨਾਮ ਨਾਲ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ । ਇਸ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਰਵੋਤਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਦੇਸ਼ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਗਿਆਨਕ ਪੱਖੋਂ ਸਿੱਖਿਅਤ ਕਰਨ ਲਈ 600 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਗਿਆਨਕ ਨੁੱਕੜ ਨਾਟਕ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਡਾ. ਜਸਵਿੰਦਰ ਭੱਲਾ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਲਈ 10 ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ।
ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਜਿੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨੂੰ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ ਦੇ ਸਵੱਛਤਾ ਸੈਲਫੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ਵਾਣੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਡਾ. ਸ਼ਰਮਾ ਹੁਣ ਤੀਕ 5 ਕਿਤਾਬਾਂ, 4 ਅਧਿਆਇ ਲਿਖਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ 45 ਵਿਗਿਆਨਕ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਸੰਪਾਦਨ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਮਾਸਿਕ ਪੱਤਰ ਚੰਗੀ ਖੇਤੀ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੇ 15 ਅੰਕ ਵੀ ਆਪ ਨੇ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕੀਤੇ।
ਹੁਣ ਤੀਕ ਆਪ 18 ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਸੰਭਾਲਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ 50 ਤੋਂ ਵੱਧ ਖੋਜ ਪੱਤਰ ਤੇ 42 ਲੇਖ ਲਿਖ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਆਪ ਨੇ ਹੁਣ ਤੀਕ 500 ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਹਨ ਅਤੇ 20000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਰੇਡੀਓ ਅਤੇ ਟੀਵੀ ਭਾਸ਼ਣਾਂ ਦਾ ਤਾਲਮੇਲ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਕਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ/ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿਖਲਾਈਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ ।
ਇੱਰੀ, ਸਿੱਮਟ. ਯੂ ਐੱਸ ਏਡ ਅਤੇ ਮਿਲਿੰਡਾ ਅਤੇ ਬਿਲ ਗੇਟਸ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਸੀਰੀਅਲ ਸਿਸਟਮ ਇਨੀਸ਼ੀਏਟਿਵ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲ ਚੌਲ ( STRASA ) ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੇ ਤਹਿਤ ਆਪ ਨੇ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ , "ਕਿਸਾਨਾਂ ਤੋਂ ਕਿਸਾਨਾਂ ਤੱਕ ਵੀਡੀਓ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ", ਜੋ ਕਿ 1 ਜੂਨ ਤੋਂ 15 ਜੂਨ 2011 ਤੱਕ RDRS ਰੰਗਪੁਰ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿਖੇ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ।
ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ "ਖੇਤੀਬਾਣੀ " ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ, ਜਿਸਨੂੰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਫੇਸਬੁੱਕ ਪੇਜ ਤੇ 76,516 ਲਾਭ ਪਾਤਰ ਅਤੇ ਯੂਟਿਊਬ ਚੈਨਲ ਤੇ 36263 ਲਗਾਤਾਰ ਦਰਸ਼ਕ ਹਨ।
ਇਹ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਪਸਾਰ/ ਸੰਚਾਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਚੰਗਾ ਹੁਲਾਰਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਰੋਨਾਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਵਰਚੁਅਲ ਕਿਸਾਨ ਮੇਲੇ ਅਤੇ ਹੁਣ ਕਿਸਾਨ ਦੀ ਔਨਲਾਈਨ ਮੇਲਿਆਂ ਦੀ ਕਵਰੇਜ ਨੂੰ ਕਿਸਾਨ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਬਹੁਤ ਪਸੰਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
